Bu yazıyı yapay zekâ ile özetle Tercih ettiğiniz asistanda bu yazının özetini açın
Basketbol, takım başına 5 oyuncunun oynadığı, 10 dakikalık 4 periyotluk bir oyundur. FIBA 2026 kurallarına göre saha 28×15 m, çember 3,05 m, hücum süresi 24 saniye, faul sınırı 5'tir. NBA'de periyot 12 dakika, faul sınırı 6'dır.
Basketbol, takım başına sahada beş oyuncunun bulunduğu ve her biri 10 dakikalık dört periyot oynanan bir oyundur. Amaç, topu rakibin potasına atıp daha çok sayı toplamaktır. Kuralları FIBA'nın 2026 Resmî Basketbol Kuralları metninden özetledik. Bu sürüm 1 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi. Madde numaralarını yanlarına yazdık, böylece her bilgiyi kural kitabında kendiniz de bulabilirsiniz. NBA'de değişen kurallar ise ayrı bir başlıkta.
Maç nasıl işler ve kim kazanır?
Maç dört periyottan oluşur ve her periyot 10 dakikadır. Süre bitince sayısı fazla olan takım kazanır (Madde 1.4 ve 8.1). Skor eşitse, eşitlik bozulana kadar 5 dakikalık uzatmalar oynanır (Madde 8.7).
Her takım en fazla 12 oyuncuyu maça yazdırır, sahada aynı anda 5 oyuncu bulunur ve oyuncu değişikliği yapılabilir (Madde 4). Periyotlar arasında 2 dakika, devre arasında 15 dakika ara verilir (Madde 8.3 ve 8.4).
İlk periyot, hakemin topu iki rakip oyuncu arasında havaya atmasıyla başlar. Diğer periyotlarda ve havaya atış gereken durumlarda top, dönüşümlü sahiplik kuralına göre sırayla iki takıma verilir (Madde 12).
Sayı nasıl alınır: 1, 2 ve 3 sayı
Serbest atış 1, normal sahadan atılan basket 2, üç sayı çizgisinin dışından atılan basket 3 sayı eder (Madde 16.2).
Oyuncu yanlışlıkla kendi potasına atarsa basket rakip takıma 2 sayı olarak yazılır. Bunu kasıtlı yaparsa ihlal olur ve sayı geçmez (Madde 16.2.2 ve 16.2.3).
Basketbol sahası ve pota ölçüleri nedir?
FIBA sahası 28 metre uzunluğunda ve 15 metre genişliğindedir. Ölçüler çizgilerin iç kenarından alınır (Madde 2.1). Sahanın çevresinde en az 2 metrelik boş bir kuşak da bulunur. Bu yüzden zemin en az 32 × 19 metre olmalıdır (Madde 2.2).
FIBA basketbol sahası, üstten görünüş. Ölçüler Madde 2'ye göredir.| Ölçü | Değer | Madde |
|---|---|---|
| Saha | 28 × 15 m | 2.1 |
| Çizgi genişliği | 5 cm | 2.5 |
| Orta daire | Yarıçap 1,80 m (dış kenardan), çapı 3,60 m | 2.5.2 |
| Serbest atış çizgisi | Dip çizginin iç kenarından 5,80 m, uzunluğu 3,60 m | 2.5.3 |
| Boyalı alan | Dip çizginin orta noktasından her yana 2,45 m, yani toplam 4,90 m genişlik | 2.5.3 |
| Üç sayı çizgisi | 6,75 m yarıçaplı yay; yan çizgilerden 0,90 m içeride iki paralel çizgi | 2.5.4 |
| Şarj yapılmayan yarım daire | Yarıçap 1,30 m (çizginin dış kenarından) | 2.5.7 |
| Çember yüksekliği | Üst kenar yerden 3,05 m | Ekipman 1.2.4 |
Yan çizgilerden 0,90 m içeride kalan paralel çizgiler, köşede üç sayı mesafesini yayın 6,75 metresinden kısaltır. Basketin merkezi yan çizgiden 7,5 m içeride olduğu için köşede çizgi, pota merkezine yaklaşık 6,60 m uzaklıktadır. Köşe üçlüğü bu yüzden yayın en kısa noktasıdır.
Top da ölçülüdür. Erkeklerin tüm yarışmalarında 7 numara top kullanılır: çevresi 750–770 mm, ağırlığı 580–620 gramdır. Kadınlarda 6 numara top kullanılır: çevresi 715–730 mm, ağırlığı 510–550 gramdır (FIBA Ekipman Kuralları, Tablo 1).
Süre kuralları: 24, 14, 8, 5 ve 3 saniye
Hücumdaki takım, topun kontrolünü aldıktan sonra 24 saniye içinde şut atmak zorundadır. Basketbolun temposunu belirleyen kurallar süreyle ilgilidir ve beşi de aşağıda.
| Kural | Ne diyor | Madde |
|---|---|---|
| 24 saniye | Topu kontrol eden takım 24 saniye içinde şut atmalı. Top çembere değmeli ya da potaya girmeli. | 29 |
| 14 saniye | Top çembere değip aynı takımda kalırsa süre 14'e kurulur. Savunmanın faul ya da ihlaliyle oyun durduğunda, atış hücum alanından yapılacaksa ve saatte 13 saniye ya da daha az kalmışsa da 14'e kurulur. | 29.2 |
| 8 saniye | Topu arka sahada alan takım, 8 saniye içinde topu hücum alanına geçirmeli. | 28 |
| 5 saniye | Rakibi 1 metre ya da daha yakında olan, yani sıkı savunulan oyuncu 5 saniye içinde pas vermeli, şut atmalı ya da dripling yapmalı. | 27 |
| 3 saniye | Hücum takımı topu hücum alanında kontrol ederken, oyuncu rakibin boyalı alanında üst üste 3 saniyeden fazla kalamaz. | 26 |
Akılda tutulacak üç sayı: 24 saniyede şut, 8 saniyede orta saha, 3 saniyede boyalı alan.
Dripling, yürüme ve geri alan ihlali
Topla hareket kurallarının hepsi aynı şeyi önler: oyuncunun topu taşıyarak rakibe karşı haksız avantaj kazanması. İhlalde top rakibe verilir.
Dripling. Oyuncu topu yere vurarak ilerler. Topu iki eliyle tutarsa ya da topun elinde durmasına izin verirse dripling biter. Ondan sonra yeniden dripling yapamaz. Buna halk arasında "çift dripling" denir. Dripling sırasında elini topun altına koyup taşıması da yasaktır (Madde 24).
Yürüme. Hareket halinde topu alan ya da driplingi bitiren oyuncu durmak, pas vermek veya şut atmak için iki adım atabilir. Driplinge başlayacaksa topu ikinci adımdan önce elinden bırakmalıdır. Durarak topu alan oyuncu bir ayağını kaldırınca diğer ayağı pivot ayağı olur. Pivot ayağı, topu bırakmadan yerden kalkamaz (Madde 25).
Geri alan. Hücum alanında topu kontrol eden takım, topu bilerek arka sahasına geri götüremez. Takımın son dokunan oyuncusundan sonra topa arka sahada bulunan bir takım arkadaşı dokunursa ihlal olur (Madde 30).
Kaç faulde oyundan çıkılır?
FIBA kurallarında bir oyuncu 5 faul yapınca oyundan çıkar (Madde 41.1). Kişisel faul, rakiple yasadışı temastır: tutmak, itmek, çarpmak, çelme takmak ya da rakibin ilerleyişini engellemek bu kapsama girer (Madde 34).
Bir takım, bir periyotta 4 takım faulü yaptıktan sonra "ceza durumuna" girer. Bundan sonra şut atmayan rakibe yapılan her kişisel faul, taç yerine 2 serbest atışla cezalandırılır (Madde 42). Şut anındaki faulün cezası şöyledir (Madde 34.2.2):
- Şut isabetliyse sayı geçerlidir ve oyuncu 1 serbest atış daha kullanır.
- İki sayılık şut kaçarsa 2 serbest atış verilir.
- Üç sayılık şut kaçarsa 3 serbest atış verilir.
Teknik, antisportif, diskalifiye ve kavga fauller ayrı maddelerdedir (Madde 36–40). Onlar bu özetin dışında kaldı.
NBA kuralları FIBA'dan nerede ayrılır?
NBA'de periyotlar 12 dakikadır ve oyuncu 6. kişisel faulünde oyundan çıkar. FIBA'da periyot 10 dakikadır ve sınır 5 fauldür. Karşılaştırmayı NBA'nın 2026-27 Resmî Kuralları ile FIBA 2026 metni arasında yaptık.
| Konu | FIBA (2026) | NBA (2026-27) |
|---|---|---|
| Periyot süresi | 4 × 10 dakika | 4 × 12 dakika |
| Uzatma | 5 dakika | 5 dakika |
| Devre arası | 15 dakika | 15 dakika |
| Saha | 28 × 15 m | 94 × 50 fit (yaklaşık 28,65 × 15,24 m) |
| Üç sayı yayı | 6,75 m | 23 fit 9 inç (yaklaşık 7,24 m) |
| Oyuncu faul sınırı | 5 | 6 |
| Hücum süresi | 24 saniye | 24 saniye |
NBA'nın tüm kural farklarını burada saymadık. Diğer farklar için NBA kural kitabına bakın.
Basketbol sahası yaptırmak için ne gerekir?
Basketbol sahası için ilk ihtiyaç alandır. FIBA ölçüsündeki tam saha, çevresindeki 2 metrelik kuşakla birlikte en az 32 × 19 metrelik yer ister. Tam saha, yarım saha ve 3x3 seçenekleri ile yapım adımları basketbol sahası yapımı sayfasında anlatılıyor. Aynı zeminde birden fazla spor oynanacaksa çok amaçlı spor sahası sayfasına da bakabilirsiniz. Çevre çiti için spor sahası tel çit uygulaması yazısı işinize yarar. Alanınızın ölçüsünü ve kullanım amacını iletişim sayfasından yazın. Sahanın alanınıza sığıp sığmadığını birlikte değerlendirelim.
Sık sorulan sorular
Basketbolda bir takımda kaç oyuncu bulunur?
Bir takım en fazla 12 oyuncuyu maça yazdırır. Sahada aynı anda 5 oyuncu oynar, diğerleri yedektir ve oyuncu değişikliği yapılabilir. Bir oyuncu 5 faul yapınca oyundan çıkar, yerine yedeklerden biri girer (Madde 4 ve 41).
Yerde yatarken topu tutmak serbest mi?
Düşen oyuncu topu elinde tutarak kayabilir. Yerde yatarken ya da oturarak topun kontrolünü almak da serbesttir. Ancak topu elinde tutarken yuvarlanması ya da ayağa kalkmaya çalışması ihlaldir (Madde 25.2.2).
Üç sayılık atarken çizgiye basarsam basket kaç sayı olur?
İki sayı olur. FIBA'ya göre üç sayı çizgisinin kendisi üç sayılık alanın parçası değildir. Oyuncunun ayağı çizginin dışında yerde olmalıdır (Madde 2.5.4).
24 saniye dolarken top havadaysa ne olur?
Top basket olursa sinyal dikkate alınmaz ve sayı geçer. Şut çembere değip girmezse ihlal yoktur ve oyun sürer. Çembere hiç değmediyse ihlal olur. Rakip yine de hemen ve net biçimde topun kontrolünü alırsa sinyal yok sayılır (Madde 29.1.2).
Takım faulleri bir sonraki periyotta sıfırlanır mı?
Evet, takım faulleri periyot başına sayılır. Periyot aralarında yapılan fauller bir sonraki periyoda yazılır. Uzatmalardaki fauller ise dördüncü periyodun faulü sayılır (Madde 42.1).
Pota yerden kaç metre yüksekte olmalı?
Çemberin üst kenarı yerden 3,05 metre yüksektedir. FIBA ekipman kuralları bu ölçü için en fazla 6 mm sapmaya izin verir. Çember, tahtanın iki dikey kenarından eşit uzaklıkta olmalıdır (Ekipman Kuralları, 1.2.4).
Kadınlar ve erkekler aynı topla mı oynar?
Hayır. Erkek yarışmalarında 7 numara, kadın yarışmalarında 6 numara top kullanılır. Mini basketbolda 5 numara ya da hafif 5 numara top kullanılır (FIBA Ekipman Kuralları, Tablo 1).
0 Yorum
Yorum Bırak
Yorumunuz, incelendikten sonra yayınlanır.